Risicoanalyse Kerst en Nieuwjaar 2010
EEN RISICOANALYSE VAN DRANK- EN DRUGGEBRUIK
Informatie voor een veiliger verloop van deze feestdagen, inclusief adviezen voor meldkamer, ambulancepersoneel en eerstehulpposten van ziekenhuizen.
Zoals bekend wordt er op deze feestdagen (vooral op oudejaarsavond) veel alcohol gedronken. Als door een deel van de feestvierders daarbovenop ook nog cannabis, spacecake, sclerotia of de illegale uitgaansdrugs, zoals XTC, cocaïne of speed gebruikt wordt neemt de kans op problemen en daarmee de noodzaak aan eerste hulp toe. Het is voldoende aanleiding om het personeel van de meldkamers, van ambulances en die van eerste hulpposten van ziekenhuizen te informeren over de specifieke risico's van drank- en drugsgebruik tijdens Kerst/Nieuwjaar.
De specifieke factoren zijn onder te verdelen in:
1. Het gecombineerd gebruik van alcohol en drugs tijdens Kerst/Nieuwjaar
2. Tijdstip van Kerst/Nieuwjaar 2010
3. Toeristen
4. Jongste trends in de kwaliteit van het aanbod van uitgaansdrugs[1]
1. Het gecombineerd gebruik van alcohol en drugs tijdens Kerst/Nieuwjaar
De trend in het gebruik van bovengenoemde uitgaansdrugs is dat deze steeds vaker gecombineerd worden met alcohol en dat zal tijdens de komende feestdagen niet anders zijn. Met Kerst en Nieuwjaar wordt veelal in huiselijke kring alcohol gedronken,met vooral op Oudejaarsavond van het ontkurken van de champagnefles. Als men daarna nog uitgaat en uitgaansdrugs gaan gebruiken is men al onder invloed van alcohol met het risico dat er meer drugs genomen worden om het gewenste effect te bereiken. Voor sommige mensen kunnen Kerst en Nieuwjaar aanleiding zijn om uitgaansdrugs te gebruiken terwijl zij dat de rest van het jaar niet of nauwelijks doen. Het spreekt voor zich dat dit "gelegenheidsgebruik"zijn eigen risico's kent, versterkt door de emotionele lading die bij dit soort "eindejaars" feestdagen zit opgesloten.
Kerst en Nieuwjaar zijn voor veel mensen beladen dagen, van zelfreflectie, van eventuele verstoorde relaties in familie- of vriendenkring, enz. Dit kan aanleiding geven om meer alcohol te drinken of drugs te gebruiken dan gebruikelijk, waarbij genoemde emoties uitvergroot kunnen worden. Ambulancepersoneel en eerste hulpposten in ziekenhuizen zullen ongetwijfeld bekend zijn met dit fenomeen en weten dat een beetje extra aandacht en een troostend woord "wonderen" kunnen verrichten voor een effectieve eerste hulp.
2. Tijdstip van Kerst/Nieuwjaar 2010
Recreatief gebruik van drank- en drugs speelt zich vooral in het weekend af, de piekdagen in uitgaan. Dit jaar vallen de kerstdagen op zaterdag en zondag, zodat deze feestdagen geen extra risico opleveren, omdat het samenvalt met de reguliere weekenden.
Oudjaarsavond valt daarentegen op vrijdag met als risico van doorfeesten (c.q. gebruiken) op het aansluitend weekend waarbij vermoeidheid de kop op kan steken, met meer risico dat gebruikers in de problemen komen. Niet de mate van alcohol- cq drugsgebruik, maar de mate van vermoeidheid in combinatie met alcohol/drugs bepaald het risicofactor. Het CPA- en ambulancepersoneel dient er rekening mee te houden dat het op zondagavond/nacht (2 januari 2011) extra druk kan zijn met drugsgerelateerde eerstehulpverzoeken.
3. Toeristen
De laatste jaren is er een trend waarneembaar dat steeds meer toeristen vooral Oudejaarsnacht in Amsterdam willen vieren, aangetrokken door de vele feesten (Museumplein) en vuurwerk op straat. Ook bij hen speelt dat er relatief veel alcohol gedronken wordt en dat een (klein) deel daarvan daar bovenop nog drugs wil gebruiken. Voor toeristen geldt nog meer dan voor de Hollandse gebruikers dat zij, als vreemdeling in een vreemde stad, de kans lopen drugs te kopen met een andere inhoud dan gewenst (voor meer informatie, zie punt 4).
Een deel van de toeristen zullen ongetwijfeld de Amsterdamse coffeeshops bezoeken of bij een smartshop langsgaan. Vanuit oogpunt van preventie wordt door de GGD en het Adviesburo Drugs zowel de coffeeshop- als de smartshopbranche gewezen op goede voorlichting. Zowel coffeeshops als smartshops hebben flyers in huis met praktische tips voor verstandig gebruik van hun producten als wat te doen mocht een toerist toch eerste hulp nodig hebben. Daarnaast worden, via hun belangenverenigingen beide branches opgeroepen extra aandacht te besteden in de voorlichting van space-cake (coffeeshops) en Sclerotia (smartshops) zodat de ambulances tijdens de feestdagen niet onnodig hoeven uit te rijden (hebben het al druk genoeg met alcohol-eerstehulp)
4. Jongste trends in de kwaliteit van het aanbod van uitgaansdrugs
Dit jaar heeft zich een fors herstel afgespeeld in de kwaliteit van het aanbod van XTC (tabletten en poeders), van amfetamine (speed) en (in mindere mate) van cocaïne[2].
De kwaliteit van genoemde middelen is na een periode van een zeer vervuild aanbod de afgelopen maanden weer behoorlijk gestegen. Maar voor opportunistische dealers geeft Kerst/Nieuwjaar een goede gelegenheid om van de oude, onverkoopbare (vervuilde) producten af te komen. Vooral bezoekers van buiten Amsterdam zoals toeristen lopen het risico dat zij deze middelen aangesmeerd krijgen met meer kans dat zij eerste hulp nodig hebben.
XTC (tabletten, poeders)
Het aanbod van XTC-tabletten bestaat sinds een tijd overwegend uit tabletten met een redelijke dosering van 70-120 mg. MDMA. Daarnaast zijn er een aantal tabletten in omloop met opvallend hoge doseringen (120-170 mg.), met uitschieters van (te) hooggedoseerde tabletten (tot 200 mg). Een extra risicofactor is dat veel van deze tabletten qua uiterlijk (vorm, logo, kleur) moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn met het gevaar dat als eerst een laaggedoseerde tablet genomen is, de ontevreden gebruiker de neiging heeft een tweede te nemen, waarvan maar afgewacht moet worden of dit toevallig geen hooggedoseerde XTC-tablet is. Het spreekt voor zich dat de bezoekers van het drugstestspreekuur uitgebreid geïnformeerd worden over deze risico,s.
Ondanks het herstel in het aanbod van XTC-tabletten, duiken er nog af en toe tabletten met mCPP op, die als echte XTC worden aangeprezen. De effecten van mCPP variëren van niets tot trippy, misselijkheid, wazig, hoofdpijn, black-outs. Uit de gegevens van de EHBO posten op grote evenementen blijkt echter dat mCPP slechts een gering aantal verzoeken om eerste hulp oplevert.
Een ander risico met mCPP is dat de werking langer op zich laat wachten dan bij XTC zodat de gebruiker de neiging heeft een tweede tablet te nemen dat op zijn beurt een hooggedoseerde XTC tablet kan zijn.
Daarnaast zijn er nog steeds tabletten met 2C-B in omloop. De werking van deze stof varieert, afhankelijk van de dosering en de specifieke gevoeligheid van de gebruiker, van XTC- tot LSD-achtig. Vooral deze laatste hallucinogene werking kan tot angst en onrust leiden vooral in de hectiek van feestdagen met vuurwerk, drukke en lawaaierige straten, enz.
En, net zoals bij XTC kenmerkt het aanbod van 2CB zich in tabletten met zeer uiteenlopende doseringen, met ook hierbij als extra risico dat deze tabletten veelal als XTC aangeboden worden.
Het aanbod van XTC-poeders is doorgaans zuiver, maar net zoals bij tabletten speelt ook hierbij dat poeders met andere stoffen dan MDMA verkocht worden als XTC. Dit neppen met XTC- poeders speelt vooral in de verkoop naar toeristen!
Amfetamine (speed)
De recente labuitslagen van de speedpoeders geven aan dat er relatief veel sterke speed in omloop is. De meeste gebruikers zijn hiervan op de hoogte en spelen hierop in door op een avond/nacht meerdere malen kleine porties te gebruiken.
Speed is vaak versneden met cafeïne, maar in termen van eerste hulp is het risico van deze versnijding klein.
Ten slotte, in tegenstelling tot allerlei berichten, als zou in Nederland de zwaarste speedvariant van methamfetamine populair zijn strookt niet met de informatie van het Adviesburo. Tot op heden wordt dit middel slechts in zeer beperkte kring gebruikt zonder noemenswaardige problemen.
Cocaïne( HCL)
Vooral rond Kerst/Nieuwjaar wordt cocaïne gesnoven door mensen die dat door het jaar heen niet of slechts sporadisch doen. Zij beschikken dus niet over de ervaring en het referentiekader om de kwaliteit van cocaïne ook maar bij benadering te kunnen inschatten.
De versnijdingen die de laatste tijd in cocaïne worden aangetroffen, zoals Levamisol, Fenacetine, Diltiazem en Hydroxyzine, leveren, voor zover bekend, geen acute gezondheidsproblemen op.
Het risico, in EHBO termen, van het gebruik van cocaïne ligt in de combinatie met alcohol ( door de invloed van cocaïne wordt de dronkenschap van alcohol als het ware "opgeschoven" met als gevolg dat er teveel gedronken wordt zonder dat de consument dat op dat moment afdoende beseft ). Gelet op het gegeven dat tijdens Kerst en Nieuwjaar relatief veel alcohol genuttigd wordt is bij de eerste hulp aandacht voor dit gecombineerde gebruik op zijn plaats.
GHB
De verschillende bronnen uit het veld (netwerken Adviesburo, cijfers CPA-meldkamers, gegevens EHBO-posten op party's en de verslavingszorg) wijzen op een stijging in het gebruik van GHB (niet alleen als uitgaansdrug!).
Bij de eerste hulp moet er rekening mee gehouden worden dat in het uitgaanscircuit GHB vaak gecombineerd wordt met alcohol, waardoor de kans op een overdosis toeneemt.
Het is aan te bevelen dat bij elke melding van een GHB-overdosis de ambulance uitrijdt.
Gelet op de praktijk dat een patiënt vaak nauwelijks aanspreekbaar is en uiteenlopende symptomen vertoont is een adequate diagnose ter plaatse moeilijk vast te stellen. Het is daarom verstandig de patiënt voor verdere hulp naar een ziekenhuis te vervoeren. Hierbij kan het voorkomen dat een patiënt tijdens de rit wakker wordt en, als schrikreaktie of schaamte onmiddellijk de ambulance wil verlaten. Het advies is om hier niet moeilijk over te doen, waarbij de ondankbare indruk die dit teweeg brengt voor het ambulancepersoneel maar voor lief genomen moet worden!
Resumé:
De recente ontwikkelingen in de kwaliteit van het aanbod van de genoemde uitgaansdrugs geven geen aanleiding tot extra zorg of extra instrukties aan eerste hulp, anders dan bovenbeschreven aandachtspunten.
Dit geldt ook voor de jongste waarschuwingscampagne van het Trimbos Instituut over het rouleren in Nederland van een hooggedoseerde PMMA-tablet (> 80 mg). Deze waarschuwing is de afgelopen week ingetrokken. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat deze gevaarlijke tablet zal opduiken in Amsterdam. En mocht dit onverhoeds toch gebeuren wordt dit ogenblikkelijk gemeld, waarbij de GGD over voldoende informatie beschikt hoe de eerstehulp bij een overdosis PMMA aangepakt moet worden.
En als dat niet voldoende mocht zijn staat het Adviesburo beschikbaar voor welke informatie of advies dan ook!
Prettige feestdagen toegewenst!
December 2010, August de Loor, Stichting Adviesburo Drugs
[1] De kennis over de kwaliteit in het aanbod van uitgaansdrugs verzamelt het Adviesburo via haar drugstestspreekuur en via haar netwerken in de wereld van uitgaansdrugs.
[2] In deze notitie wordt onder cocaïne, cocaïne-HCl (snuifcoke) verstaan.
Terug naar het nieuwsoverzicht
