Risicoanalyse Koninginnedag 2011

EEN RISICOANALYSE VAN DRANK- EN DRUGGEBRUIK
Informatie voor een veiliger verloop van deze feestdag, inclusief adviezen voor meldkamer, ambulancepersoneel en eerstehulpposten van ziekenhuizen.

Zoals als bekend verondersteld mag worden  wordt op Koninginnedag, ondanks de steeds strengere regels, vanaf ongeveer twee uur s'middags veel tot overmatig veel alcohol gedronken. Als onder een deel van deze feestvierders daarbovenop ook nog cannabis, spacecake, sclerotia en later op de avond/nacht door dezelfde of andere feestvierders XTC, cocaïne of speed gebruikt wordt neemt de kans op problemen, dus het verzoek voor eerste hulp toe. Het is voldoende aanleiding om het personeel van de meldkamer, ambulances en eerste hulpposten van ziekenhuizen te informeren wat op Koninginnedag de specifieke risico's zijn in relatie tot drank- en drugsgebruik. Kennis en inzicht over deze risisco's ter ondersteuning van hun eerstehulp.

De relatie drank- en druggebruik
Er is al jaren een trend waarneembaar dat drugs steeds vaker gecombineerd wordt met alcohol. Dat zal op Koninginnedag niet anders zijn met zoals boven beschreven dat er al vanaf de middag stevig gedronken wordt. Het strekt dan ook tot aanbeveling om het aantal verkooppunten van alcohol op Koninginnedag te beperken van, met name supermarkten, waar vanaf één uur s'middags de sixpacks bier en andere drank de winkel uitvliegen. En als bij een deel van de feestvierders daar later nog drugs bij genomen wordt.....

Koninginnedag 2011 op zaterdag
Het zwaartepunt van recreatief gebruik van drank- en drugs speelt zich hoofdzakelijk in het weekend af, de piekdagen in uitgaan. Koninginnedag valt dit jaar op een zaterdag. Er moet dus rekening mee gehouden worden dat na de drukte van Koninginnedag op zondagavond/nacht een tweede piek aan eerstehulp-verzoeken te verwachten is.

Cannabis,space-cake en sclerotia
Ten aanzien van space-cake wordt door het Adviesburo en de GGD (in het kader van het Platform drugssignalering en preventie) net als voorgaande jaren de belangenvereniging van coffeeshopeigenaren (BCD) verzocht haar achterban van Amsterdamse coffeeshops te verzoeken niet mee te gaan in de "oranjemanie" van café's, maar te kiezen voor een terughoudend beleid van met name de verkoop van spacecake. Hetzelfde verzoek van een ingetogen beleid wordt ook gevraagd aan de smartshopbranche in de verkoop van hun producten zoals sclerotia. De ervaring leert dat beide branches dit verzoek serieus nemen, zodat de ambulance op Koninginnedag niet onnodig vaak hoeft uit te rijden naar aanleiding van het gebruik van deze middelen.

XTC, cocaïne, speed en GHB
Waar bij de eerder genoemde middelen de belangenverenigingen van coffeeshop- en smartshopeigenaren een bijdrage kunnen leveren in het beperken van het aantal ambulanceritten (de jaarlijkse cijfers van Koninginnedag laten zien dat het aantal ambulanceritten voor deze middelen gering zijn, dit i.t.t. alcohol waarvan de cijfers onvergelijkbaar hoog zijn), ontbreekt dit "preventieve gereedschap" bij XTC, cocaïne, speed en GHB (de vier belangrijkste uitgaansdrugs). Bij deze middelen beperkt de bijdrage voor een veiliger Koninginnedag zich tot een uitleg over de meest recente trends in vraag en aanbod, een uitleg waar de eerstehulpdiensten baat bij hebben. Zoals hierboven beschreven vormt het gecombineerd gebruik van alcohol en drugs tijdens Koninginnedag een risico waardoor gebruikers sneller eerste hulp nodig hebben. Hierbij speelt bij uitgaansdrugs de kwaliteit in het aanbod een extra gezondheidsrisico. Zo kunnen versnijdingen of (te) hoge doseringen, naast de risico's van het middel zelf, extra gezondheidsrisico's opleveren. Hierbij een overzicht van de meest recente data over de kwaliteit in het aanbod van uitgaansdrugs, waarbij alleen die aspecten van doseringen of versnijdingen beschreven worden met een direct gezondheidsrisico voor de gebruiker. (De eerstehulp-instanties hebben geen belang bij een uitleg over de langetermijneffecten van bepaalde versnijdingen.)

XTC (MDMA)
Het aanbod van XTC-tabletten bestaat sinds het voorjaar van 2010 weer overwegend uit tabletten met een redelijke dosering van 70-120 mg. MDMA. Daarnaast zijn er een aantal tabletten in omloop met opvallend hoge doseringen (120-170 mg.), met uitschieters tot 200 mg. Deze tabletten kunnen vooral bij vrouwelijke gebruikers leiden tot misselijkheid, overgeven, desoriëntatie en paniekaanvallen. Daar staat tegenover dat het overgrote deel van de gebruikers op de hoogte zijn van deze hooggedoseerde XTC-tabletten en hun slikgedrag daarop aanpassen.
Het aantal tabletten die andere stoffen bevatten ("vervuilde" XTC tabletten), is de laatste tijd zeer gering. Maar juist op een dag als Koninginnedag lopen onervaren, jonge of incidentele gebruikers en toeristen zonder vaste kontakten het risico dergelijke tabletten aan te schaffen. (Op extreem drukke dagen als Koninginnedag zijn het vooral opportunistische dealers die hun oude voorraad "vervuilde" XTC-tabletten willen slijten.)
Zorgwekkend is het recent in omloop zijn van als XTC aangeboden tabletten met PMMA in verschillende doseringen, al dan niet in combinatie met MDMA. Deze tabletten hebben de afgelopen tijd tot enkele sterfgevallen in Limburg geleid. De kans is echter gering dat deze gevaarlijke tabletten zullen opduiken in Amsterdam. Maar mocht dit onverhoeds toch gebeuren dan wordt dit ogenblikkelijk gemeld, waarbij  de GGD over voldoende informatie beschikt hoe de eerste hulp bij een overdosis PMMA opgevangen moet worden.

Speed (amfetamine)
De recente labuitslagen geven aan dat er relatief veel hooggedoseerde speedpoeders in omloop zijn. De meeste gebruikers zijn hiervan op de hoogte en spelen hierop in door op een avond/nacht meerdere malen kleine porties te nemen.
Speed is vaak versneden met cafeïne, maar in termen van eerste hulp is het risico van deze versnijding uiterst klein.
Ten slotte, in tegenstelling tot allerlei berichten, als zou in Nederland de zwaarste speedvariant van methamfetamine populair zijn strookt niet met de informatie van het Adviesburo. Tot op heden wordt dit middel slechts in zeer beperkte kring gebruikt zonder noemenswaardige problemen.

Cocaïne (snuif)
De versnijdingen die de laatste tijd in snuif-cocaïne worden aangetroffen, zoals Levamisol, Fenacetine, Diltiazem en Hydroxyzine, leveren, voor zover bekend, geen acute gezondheidsproblemen op. Het risico, in EHBO termen, van het gebruik van cocaïne ligt vooral in de combinatie met alcohol (door de invloed van cocaïne wordt de dronkenschap van alcohol als het ware "opgeschoven" met als gevolg dat er te snel te veel gedronken wordt zonder dat de consument dat op dat moment afdoende beseft). Gelet op het gegeven dat tijdens Koninginnedag relatief veel alcohol genuttigd wordt is bij de eerste hulp aandacht voor dit gecombineerde gebruik op zijn plaats.

GHB
De verschillende bronnen uit het veld (netwerken Adviesburo, cijfers CPA-meldkamers, gegevens EHBO-posten op party's en de verslavingszorg) wijzen op een stijging in het gebruik van GHB. Bij de eerste hulp moet er rekening mee gehouden worden dat GHB vaak gecombineerd wordt met alcohol, waardoor de kans op een overdosis toeneemt. Het is aan te bevelen dat bij elke melding van een GHB-overdosis de ambulance uitrijdt. Gelet op de praktijk dat een patiënt vaak nauwelijks aanspreekbaar is en uiteenlopende symptomen vertoont is een adequate diagnose ter plaatse door het ambulancepersoneel vaak moeilijk vast te stellen. Het strekt dan ook tot aanbeveling de patiënt voor verdere hulp naar een ziekenhuis te vervoeren.

 

Tot zover een overzicht van de belangrijkste adviezen voor een veiliger verloop van Koninginnedag in relatie tot drank- en druggebruik, waarbij we er zeker van zijn dat de Amsterdamse eerstehulpdiensten over een schat aan kennis en ervaring beschikken. En mocht er zich op Koninginnedag toch onverhoeds onverwachte (drugs)incidenten voordoen zijn de communicatielijnen tussen de instanties zo kort dat hier onmiddellijk op een adequate manier op geanticipeerd kan worden. Hierbij is het van het grootste belang dat er naar aanleiding van onverwachte incidenten geen mediahypes ontstaan. Want als er één ding voorkomen moet worden is paniek en paniekbeleid.

 April 2011,  Stichting Adviesburo Drugs

 

Terug naar het nieuwsoverzicht