Engelse steden in opstand

Wat er gebeurt is in de Engelse steden aan geweld, plundering en brandstichting heeft voor zeer uiteenlopende reacties gezorgd van het enerzijds wijzen op het morele verval van de Engelse samenleving tot anderzijds de slechte situatie in de achterstandswijken van woningnood, werkeloosheid, slechte scholing wat soms al generaties voortduurt binnen families waardoor een haast structurele kloof is ontstaan tussen grote groepen jongeren met de reguliere samenleving.

Mijn stelling is dat dergelijk geweld onlosmakelijk verbonden is aan maatschappelijke ontwikkelingen. Het is een fenomeen wat wij, hoe moeilijk dan ook, moeten accepteren omdat alleen op die manier lessen geleerd kunnen worden om de persoonlijke en maatschappelijke schade van dit geweld zoveel mogelijk te beperken.
Jongeren, van welke sociale klasse, etniciteit of andere achtergrond dan ook hebben, op weg naar volwassenheid, behoefte aan uitlaatkleppen om spanningen van welke oorzaak of motief dan ook te lozen. De, dus ook hun maatschappij wordt echter steeds meer ingericht om die uitlaatkleppen te beperken. Goed bedoelde en ieder op zich te verdedigen maatregel tegen voetbalsupporters, tegen "feestbeesten", tegen hangjongeren, tegen druggebruik, tegen het kraken van woningen, enz, middels cameratoezicht, verbieden van party's, van kraken, van hogere gevangenisstraffen, van (over)reglementering van uitgaanskwartieren, van drugsbestrijding tot al die betuttelende gezonde leefstijladviezen aan toe heeft als uiteindelijk resultaat dat de bewegingsvrijheid van jongeren aan banden gelegd wordt. In de huidige jachtige maatschappij waar stress een haast algemeen fenomeen geworden is en diploma's een absoluut vereiste is om aan de bak te komen, neemt de noodzaak van bewegingsvrijheid alleen maar toe. Maar als al die bewegingsvrijheden steeds minder voorhanden zijn neemt de druk op de ketel toe en is het wachten op die grote explosie.
Dit is wat ik al jaren zie aan geweldsuitbarstingen in de Franse voorsteden, in die van Brusselse en Antwerpse woonwijken, in Duitse steden om over die in Amerika maar te zwijgen (geweld, wat in dat land veel verder gaat dan alleen maar onder jongeren.)

Het is dit wat ik, op kleine schaal, een jaar geleden ook zag bij het zwaar uit de hand gelopen strandfeest in Hoek van Holland. Los van de vele logistieke fouten van dit feest, was het veel meer dan alleen agressie van voetbalhooligans tegen de politie. Het geweld had een veel massaler karakter van grote groepen partygangers wat ik in verband breng met het rigide beleid van Rotterdam, van een al jaren anti-party beleid, een zero-tolerance beleid tegen drugs op party's, het "stoere" beleid van de burgermeester tegen hangjongeren, het afbraakbeleid van jeugdwerk, het massaal sluiten van coffeeshops om over de opvattingen van de multiculturele samenleving van de LPF in de gemeenteraad maar te zwijgen wat dit aan kwaad bloed zet onder (etnische) jongeren. Het trieste bij dit alles is dat de agressie op het strandfeest zich richtte tegen de politie, een situatie die je geen enkele diender wenst. Maar dit is kenmerkend bij dit soort uitbarstingen waar vele onschuldige slachtoffers bij vallen, zoals nu helaas weer in Engeland
Het plunderen van merkwinkels van Nike, Sony of Diesel is tot op zekere hoogte nog te verklaren uit de structurele kloof tussen jongeren uit de achterstandswijken met de reguliere samenleving waar deze merken symbool staan voor persoonlijk succes en materiële welvaart. "Als het onhaalbare opeens haalbaar is gaan alle remmen los".
Het leegroven en in brand steken van de, veelal allochtone, winkels in de eigen wijken heeft andere oorzaken. Binnen de verschraalde omgeving van achterstandswijken ontbreken de condities voor het ontwikkelen van een multiculturele samenleving, terwijl die wijken juist vele etniciteiten herbergen. Onderhuidse spanningen tussen de bevolkingsgroepen is wat daar speelt en wat bij woede-uitbarstingen onder jongeren helaas ook uitmondt in agressie tegen de lokale (in hun ogen succesvolle) etnische middenstand.
Dit geweld is zo onberekenbaar dat zelfs een buurtkapper van tachtig jaar oud aangevallen werd om over het overrijden van drie Pakistaanse jonge buurtwachten maar te zwijgen.

De vraag bij dit alles gesteld moet worden is of dit soort geweldsuitbarstingen ook in Nederland te verwachten valt. Mijn inschatting is dat daar onvoldoende aanleiding voor is, maar is waakzaamheid wel geboden.
In grote lijnen is de sociaal/economische situatie in de grote steden van Nederland veel beter als in Engeland of Frankrijk. De sociale vangnetten zijn hier relatief op niveau, zo ook het Nederlandse politie- en justitiebeleid jegens haar burgers (ook de moeilijke) is veel gemoedelijker. Hetzelfde geldt voor het drugsbeleid wat in Nederland tot op zekere hoogte nog pragmatisch is met coffeeshops als één van de belangrijkste speerpunten van het in goede banen leiden van verkoop en gebruik van cannabis.
In Nederland is er nog steeds een relatief "open" sfeer tussen allerlei bevolkingsgroepen, " een leven en laten leven" houding, waar de decennialange gedoogpolitiek van de overheid een belangrijke bijdrage bij geleverd heeft. Gedogen is het politieke en bestuurlijke "smeermiddel" om een complexe, snel veranderende samenleving in goede banen te leiden; "Gedogen zorgt wel voor veel gemopper onder burgers, maar beperkt polarisatie tussen burgers." En zo lang de multiculturele samenleving een echte kans krijgt om zich te ontwikkelen zal het hier in Nederland niet zo'n vaart lopen met het geweld in de grote steden. De tijd zal het leren. Maar of die tijd ons gegund wordt is de vraag. Er is voldoende aanleiding om daar waakzaam in te zijn.

August de Loor